CĂN CỨ MIỄN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ THEO QUY ĐỊNH TẠI BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 

07/07/2016  

Điều 29 Bộ luật hình sự 2015 quy dịnh về miễn trách nhiệm hình sự như sau:

  • Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây:
  • a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;
  • b) Khi có quyết định đại xá.
  • Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau đây:
  • a) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;
  • b) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;
  • c) Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.
  • Người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác và được người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.

Như vậy, quy định tại khoản 1 của điều luật này là căn cứ để đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự và quy định tại khoản 2; khoản 3 của điều luật này là những trường hợp có thể được miễn trách nhiệm hình sự.

  • Một số điểm bổ sung so với Bộ luật hình sự năm 1999

Một là: bổ sung tình tiết lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận.

Hai là: bổ sung khoản 3 về những trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng do vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác và được người bị hại hoặc đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.

Đây là một quy định rất mới, mở rộng phạm vi miễn trách nhiệm hình sự nhằm hạn chế đến mức thấp nhất việc xử lý bằng biện pháp hình sự đối với người phạm tội.

Ví dụ: một người phạm tội Quy định tại Khoản 1 Điều 260 BLHS 2015 quy định về “Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” có thể được miễn trách nhiệm hình sự nếu có đủ căn cứ quy định ở khoản 3 Điều 29 BLHS năm 2015 (người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự).